Kiến thức nền tảng về chứng khoán: cổ phiếu, sàn, lệnh và VN-Index

Cổ phiếu là gì?

Khi một doanh nghiệp cần vốn, họ chia quyền sở hữu thành nhiều phần nhỏ gọi là cổ phần và phát hành ra công chúng. Người nắm giữ cổ phiếu là một trong những chủ sở hữu của doanh nghiệp, tương ứng với tỷ lệ mình nắm. Bạn có thể kỳ vọng hai nguồn lợi: giá cổ phiếu tăng so với giá mua, và cổ tức nếu doanh nghiệp chia lợi nhuận. Ngược lại, nếu doanh nghiệp làm ăn kém, giá có thể giảm và bạn chịu lỗ.

Sàn giao dịch là gì?

Sàn là nơi các lệnh mua và bán gặp nhau. Việt Nam có ba thị trường chính:

• HOSE (Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM): nơi niêm yết các doanh nghiệp quy mô lớn, thanh khoản cao. Biên độ dao động giá trong ngày là ±7%.
• HNX (Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội): biên độ ±10%.
• UPCoM: thị trường cho công ty đại chúng chưa niêm yết, biên độ ±15%, thanh khoản thường thấp hơn.

Giao dịch khớp lệnh diễn ra trong khung 9h00 đến 15h00 các ngày làm việc từ thứ Hai đến thứ Sáu, trừ ngày nghỉ lễ.

Các loại lệnh cơ bản

• Lệnh LO (giới hạn): bạn tự chọn mức giá mua hoặc bán. Lệnh chỉ khớp khi có người sẵn sàng giao dịch ở mức giá đó hoặc tốt hơn.
• Lệnh ATO: mua hoặc bán tại giá mở cửa, đặt trong phiên xác định giá mở cửa.
• Lệnh ATC: mua hoặc bán tại giá đóng cửa, đặt trong phiên xác định giá đóng cửa.
• Lệnh MP (thị trường): khớp ngay ở mức giá tốt nhất đang có, dùng khi cần ưu tiên tốc độ.

Chu kỳ thanh toán T+2

Cổ phiếu mua hôm nay (ngày T) sẽ về tài khoản vào đầu buổi chiều ngày làm việc thứ hai sau đó. Điều này có nghĩa là bạn chưa thể bán ngay trong cùng ngày mua. Quy định cụ thể có thể được cập nhật, vì vậy hãy đối chiếu với thông báo của công ty chứng khoán.

VN-Index là gì?

VN-Index phản ánh biến động giá của toàn bộ cổ phiếu niêm yết trên HOSE, có tính trọng số theo vốn hóa. Cổ phiếu vốn hóa lớn như ngân hàng, bất động sản có sức ảnh hưởng lớn hơn đến chỉ số. Vì vậy, VN-Index có thể tăng trong khi số lượng mã giảm vẫn nhiều. Để hiểu rõ hơn sức khỏe thị trường, hãy xem thêm độ rộng (số mã tăng và giảm), thanh khoản và dòng tiền khối ngoại, những chỉ số có sẵn trong dải Nhịp thị trường hôm nay.