--- title: "Kiến thức nền tảng về chứng khoán: cổ phiếu, sàn, lệnh và VN-Index" description: "Giải thích dễ hiểu cổ phiếu là gì, các sàn HOSE, HNX, UPCoM, những loại lệnh cơ bản và cách đọc chỉ số VN-Index dành cho người mới." url: https://pho-chung-khoan-ai.pages.dev/nguoi-moi-bat-dau/kien-thuc-nen-tang markdown: https://pho-chung-khoan-ai.pages.dev/nguoi-moi-bat-dau/kien-thuc-nen-tang.md published: 2026-10-01 updated: 2026-10-01 author: Đạt B reviewed_by: Đạt B site: Phố Chứng Khoán AI language: vi-VN --- # Kiến thức nền tảng về chứng khoán: cổ phiếu, sàn, lệnh và VN-Index > Bốn khái niệm nền tảng giúp bạn đọc hiểu hầu hết tin tức và bảng giá: cổ phiếu, sàn giao dịch, lệnh và chỉ số. **Trả lời nhanh:** Cổ phiếu là chứng chỉ xác nhận quyền sở hữu một phần doanh nghiệp. Cổ phiếu được giao dịch trên các sàn như HOSE, HNX và UPCoM thông qua các loại lệnh như LO, ATO, ATC. VN-Index là chỉ số đo biến động chung của các cổ phiếu niêm yết trên HOSE. ## Cổ phiếu là gì? Khi một doanh nghiệp cần vốn, họ chia quyền sở hữu thành nhiều phần nhỏ gọi là cổ phần và phát hành ra công chúng. Người nắm giữ cổ phiếu là một trong những chủ sở hữu của doanh nghiệp, tương ứng với tỷ lệ mình nắm. Bạn có thể kỳ vọng hai nguồn lợi: giá cổ phiếu tăng so với giá mua, và cổ tức nếu doanh nghiệp chia lợi nhuận. Ngược lại, nếu doanh nghiệp làm ăn kém, giá có thể giảm và bạn chịu lỗ. ## Sàn giao dịch là gì? Sàn là nơi các lệnh mua và bán gặp nhau. Việt Nam có ba thị trường chính: - **HOSE** (Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM): nơi niêm yết các doanh nghiệp quy mô lớn, thanh khoản cao. Biên độ dao động giá trong ngày là ±7%. - **HNX** (Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội): biên độ ±10%. - **UPCoM**: thị trường cho công ty đại chúng chưa niêm yết, biên độ ±15%, thanh khoản thường thấp hơn. Giao dịch khớp lệnh diễn ra trong khung 9h00 đến 15h00 các ngày làm việc từ thứ Hai đến thứ Sáu, trừ ngày nghỉ lễ. ## Các loại lệnh cơ bản - **Lệnh LO** (giới hạn): bạn tự chọn mức giá mua hoặc bán. Lệnh chỉ khớp khi có người sẵn sàng giao dịch ở mức giá đó hoặc tốt hơn. - **Lệnh ATO**: mua hoặc bán tại giá mở cửa, đặt trong phiên xác định giá mở cửa. - **Lệnh ATC**: mua hoặc bán tại giá đóng cửa, đặt trong phiên xác định giá đóng cửa. - **Lệnh MP** (thị trường): khớp ngay ở mức giá tốt nhất đang có, dùng khi cần ưu tiên tốc độ. ## Chu kỳ thanh toán T+2 Cổ phiếu mua hôm nay (ngày T) sẽ về tài khoản vào đầu buổi chiều ngày làm việc thứ hai sau đó. Điều này có nghĩa là bạn chưa thể bán ngay trong cùng ngày mua. Quy định cụ thể có thể được cập nhật, vì vậy hãy đối chiếu với thông báo của công ty chứng khoán. ## VN-Index là gì? VN-Index phản ánh biến động giá của toàn bộ cổ phiếu niêm yết trên HOSE, có tính trọng số theo vốn hóa. Cổ phiếu vốn hóa lớn như ngân hàng, bất động sản có sức ảnh hưởng lớn hơn đến chỉ số. Vì vậy, VN-Index có thể tăng trong khi số lượng mã giảm vẫn nhiều. Để hiểu rõ hơn sức khỏe thị trường, hãy xem thêm **độ rộng** (số mã tăng và giảm), thanh khoản và dòng tiền khối ngoại, những chỉ số có sẵn trong dải [Nhịp thị trường hôm nay](https://pho-chung-khoan-ai.pages.dev/index.md#nhip-thi-truong). > **Tra nhanh thuật ngữ** > > Gặp từ chưa hiểu, mở [Từ điển chứng khoán](https://pho-chung-khoan-ai.pages.dev/cong-cu/tu-dien.md) để xem giải thích ngắn gọn từng khái niệm. ## Bài viết liên quan - [cach mo tai khoan](https://pho-chung-khoan-ai.pages.dev/nguoi-moi-bat-dau/cach-mo-tai-khoan.md) - [cach doc bang gia dat lenh](https://pho-chung-khoan-ai.pages.dev/nguoi-moi-bat-dau/cach-doc-bang-gia-dat-lenh.md) - [tu dien](https://pho-chung-khoan-ai.pages.dev/cong-cu/tu-dien.md) ## Câu hỏi thường gặp ### Cổ phiếu khác gì tiền gửi tiết kiệm? Tiết kiệm có lãi suất cam kết và gốc được bảo vệ trong khuôn khổ quy định. Cổ phiếu không cam kết lợi nhuận, giá có thể tăng hoặc giảm, nên rủi ro cao hơn, đổi lại tiềm năng sinh lời cũng lớn hơn. ### Vì sao VN-Index tăng nhưng danh mục của tôi vẫn giảm? VN-Index tính theo vốn hóa nên bị chi phối bởi nhóm cổ phiếu lớn. Cổ phiếu bạn nắm có thể thuộc nhóm khác, nên diễn biến khác chỉ số chung. ## Nguồn tham khảo 1. [Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN)](https://ssc.gov.vn) 2. [Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE)](https://www.hsx.vn) 3. [Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX)](https://www.hnx.vn) 4. [Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC)](https://www.vsd.vn) --- **Nội dung bài viết được kiểm duyệt bởi Đạt B.** Tác giả: [Đạt B](https://pho-chung-khoan-ai.pages.dev/ve-chung-toi/dat-b-la-ai.md), Chuyên gia đầu tư chứng khoán. Bản web: https://pho-chung-khoan-ai.pages.dev/nguoi-moi-bat-dau/kien-thuc-nen-tang Liên hệ: 0938 812 327 · [Group Facebook](https://www.facebook.com/groups/1739248649546461) · [Facebook Đạt B](https://www.facebook.com/justin.btd1111) > Nội dung và số liệu trên trang chỉ mang tính tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư cá nhân hóa. Dữ liệu có thể trễ so với thực tế trên sàn giao dịch. Nhà đầu tư tự chịu trách nhiệm với quyết định của mình. Nội dung mang tính chia sẻ kiến thức, không phải khuyến nghị đầu tư cá nhân hóa.